← Wróć do zbioru Nauki Buddy. Wprowadzenie
Miłująca dobroć
Miłująca dobroć (mettā) to życzenie prawdziwego szczęścia wszystkim istotom, także tym, które krzywdzą innych — by zrozumiały przyczyny szczęścia i postępowały zgodnie z tym zrozumieniem. Wraz ze współczuciem, współradością i równowagą umysłu powinna kształtować codzienne działania, powściągając stronniczość i skłonność do krzywdzenia, choć pełna niezawodność wymaga wejścia w strumień. Mowa przedstawia również rolę wspólnot monastycznych i ich dyscypliny w rozwijaniu praktyki, podtrzymywaniu zaufania oraz wzajemnym wspieraniu się osób zakonnych i świeckich.
Nagranie
Tekst
Miłująca dobroć (mettā) to życzenie prawdziwego szczęścia. Jako ćwiczenie medytacyjne polega na kierowaniu myśli pełnych miłującej dobroci ku sobie oraz ku żywym istotom we wszystkich kierunkach, na wszystkich poziomach kosmosu. Buddha zalecał wyrażać to życzenie w ten sposób: „Oby te istoty były wolne od wrogości, wolne od ucisku, wolne od trosk i oby z łatwością troszczyły się o siebie!”.
Aby miłująca dobroć miała prawdziwą moc, musi obejmować wszystkich. Innymi słowy, musisz nią objąć nawet tych, których nie lubisz lub którzy krzywdzą innych. Pamiętaj, że zgodnie z zasadami kammy ludzie i inne żywe istoty nie znajdą szczęścia tylko dlatego, że im go życzysz. Ich szczęście musi opierać się na ich własnych działaniach. Oznacza to, że kiedy kierujesz miłującą dobroć ku tym, którzy krzywdzą innych, wyrażasz życzenie, by zrozumieli przyczyny prawdziwego szczęścia i postępowali zgodnie z tym zrozumieniem. Myśląc w ten sposób, możesz objąć miłującą dobrocią wszystkich bez poczucia obłudy.
Rozwijanie miłującej dobroci nie jest jednak wyłącznie ćwiczeniem medytacyjnym. Ma ona również wpływać na to, co postanawiasz robić, mówić i myśleć w każdej sytuacji. Buddha nazywa tę praktykę rodzajem powściągliwości, ponieważ powściąga ona twoje sympatie i antypatie, miłość i nienawiść, tak aby te emocje nie czyniły cię stronniczym ani niesprawiedliwym w kontaktach z innymi. Chcesz postępować tak, by sprzyjać dobru wszystkich, niezależnie od tego, jak bardzo lubisz poszczególne osoby w tym gronie. W ten sposób miłująca dobroć sprawia, że inni mogą bardziej na tobie polegać, a ty również możesz bardziej ufać sobie – ufać, że w trudnych sytuacjach łatwiej będzie ci postąpić tak, by nikogo nie skrzywdzić.
Nieograniczona miłująca dobroć jest pierwszą z czterech postaw zwanych brahmavihārami, czyli wzniosłymi postawami. Mogą one sprawić, że ludzie staną się brahmami – mieszkańcami najwyższych niebios formy materialnej i bezforemności. Upodabniają cię też do brahmy już w tym życiu. Pozostałe trzy to:
• nieograniczone współczucie: pragnienie, by wszyscy cierpiący zostali uwolnieni od cierpienia, a wszyscy, którzy swoim postępowaniem powodują cierpienie, przestali tak postępować; jest ono antidotum na czerpanie radości z cudzego cierpienia;
• nieograniczona współradość: pragnienie, by wszyscy szczęśliwi nadal byli szczęśliwi, a wszyscy postępujący w sposób prowadzący do szczęścia nadal tak postępowali; jest ona antidotum na zawiść i urazę;
• nieograniczona równowaga umysłu: świadomość, że czasami życzenia płynące z miłującej dobroci, współczucia i współradości nie mogą się spełnić, i skupienie wówczas uwagi na tym, w czym możesz pomóc; jest ona antidotum na namiętność.
Chociaż te cztery postawy mogą sprawić, że twoje postępowanie będzie budziło większe zaufanie, nie czynią cię jeszcze kimś, na kim można w pełni polegać. Ludzki umysł jest bardzo zmienny; skalania umysłu – chciwość, niechęć i złudzenie – mogą łatwo sprawić, że porzucisz przekonanie o słuszności zasad kammy i uczciwego postępowania. Brak tego przekonania będzie wówczas przeszkadzał ci w czynieniu dobra, a nawet w doświadczaniu dobrych skutków twoich umiejętnych działań. To jeszcze bardziej osłabi twoje przekonanie – i tak dalej, po spirali w dół. Dopiero gdy twoje przekonanie o Przebudzeniu Buddhy zostanie potwierdzone przez twoje pierwsze własne doświadczenie Bezśmiertelności, staniesz się osobą, na której naprawdę można polegać. Dlatego Buddha stwierdził, że najwyższą formą dobra jest osiągnięcie wejścia w strumień, i dlatego zachęcał wszystkich swoich słuchaczy, by dążyli do Przebudzenia.
Wielu słuchaczy Buddhy, słysząc jego nauki lub widząc, jaki daje przykład, pragnęło tak jak on podjąć życie żebracze. Ustanowił więc dwie wspólnoty monastyczne, czyli Saṅghi: jedną dla mężczyzn i jedną dla kobiet.
Tak więc zwolennicy Buddhy dzielą się na cztery grupy, tworzące tak zwaną poczwórną parisę: mnichów (bhikkhu), mniszek (bhikkhunī), świeckich mężczyzn (upāsaka) i świeckich kobiet (upāsikā).
Życie w Saṅdze zostało pomyślane jako nauka pod okiem doświadczonych praktykujących. Uczniowie mieli obowiązek przez kilka lat mieszkać ze starszymi stażem mnichami lub mniszkami. W ten sposób mogli nie tylko przyswajać słowa Dhammy, lecz także poznawać żywe przykłady tego, jak stosować Dhammę w każdej dziedzinie życia.
Członkowie wspólnot monastycznych utrzymują się z darów ludzi świeckich. Dzięki temu mogą poświęcić całe życie szczegółowemu poznawaniu nauk Buddhy i pełnemu wprowadzaniu ich w praktykę. Buddha zachęcał swoich mnichów, by tak jak on żyli na odludziu, ćwicząc wytrzymałość i korzystając z panującego tam odosobnienia. Mogli dzięki temu skupić się bezpośrednio na ćwiczeniu umysłu, mając jak najmniej powodów do rozproszenia. Jednak już za życia Buddhy obie Saṅghi zaczęły wkrótce otrzymywać w darze tereny, na których z czasem powstały klasztory. Dzięki temu mnisi i mniszki mogli dzielić swój czas między dwa sposoby życia: osiadłe życie we wspólnotach oraz okresy wędrówki, czasem samotnej, po odludnych terenach.
W miarę jak za życia Buddhy Saṅghi się rozrastały, święcenia zaczęło przyjmować również wiele osób, które nie były szczerze zainteresowane praktyką. Buddha był więc zmuszony ustanowić kodeks dyscypliny określający normy postępowania mnichów i mniszek. Pełny zbiór reguł dyscypliny nosi nazwę Vinaya. Centralne miejsce w Vinayi każdej z tych wspólnot zajmuje kodeks najważniejszych reguł, zwany Pāṭimokkhą, którego członkowie każdej Saṅghi powinni wysłuchiwać co dwa tygodnie.
Buddha ustanowił reguły Vinayi w trzech celach:
• aby podtrzymywać zaufanie ludzi świeckich,
• aby sprzyjać harmonii w Saṅghach,
• aby pomagać poszczególnym mnichom i mniszkom dostrzegać skazy we własnych umysłach, tak by mogli je usuwać.
W regułach stale powraca myśl, że mnisi i mniszki powinni postępować w sposób godny darów otrzymywanych od wspierających ich ludzi świeckich. Stwarza to świeckim idealne warunki, by czerpać szczerą radość z praktyki szczodrości. Aby odwzajemnić ich wsparcie, mnisi i mniszki powinni szczerze praktykować Dhammę i bezinteresownie dzielić się swoją wiedzą o niej. To jeden z powodów, dla których buddyjscy mnisi i mniszki, choć zachęca się ich do szukania odosobnienia, nie żyją w klasztorach odciętych od ludzi świeckich. Nawet na odludziu powinni codziennie mieć z nimi kontakt, choćby wychodząc po jałmużnę. W ten sposób ich żywy przykład może oddziaływać także poza wspólnotą monastyczną, na całe społeczeństwo.
Źródło i licencja
- Oryginalny tytuł
- Goodwill
- Źródło oryginału
- dhammatalks.org
- Nota
- Polska wersja została przygotowana w ramach niezależnego projektu edukacyjnego. Więcej o sposobie pracy: O projekcie.